الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
259
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
پاداش به آنهاست به مفهومى ديگرى كه در مورد واژه - سمع - هست ، توصيف نمىشود . و در صفت كفّار مىگويد : ( أَسْمِعْ بِهِمْ وَ أَبْصِرْ يَوْمَ يَأْتُونَنا - 38 / مريم ) معنايش اينستكه آنها در آن روز ( روز بعث و قيامت ) چيزى كه امروز به خاطر ستمكارى به نفس خويش و ترك نظر و انديشه در حقايق برايشان پوشيده بود و به آن راه نيافتند چه خوب مىشنوند و چه خوب مىبينند . و گفت : ( خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ وَ اسْمَعُوا - 93 / بقره ) ( آنچه را به شما داديم بگيريد و بشنويد ، گفتند شنيديم و كار نبستيم ) و ( سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ - 41 / مائده ) يعنى سخنانى را كه از تو مىشنوند نه براى ايمان و تصديق است بلكه به خاطر اينكه آنها را تكذيب كنند و دروغ پندارند . و آيه : ( سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ « 1 » - 41 / مائده ) يعنى به خاطر موقعيت ديگران سخن آنها را مىشنوند . اسْتِمَاع همان - اصغاء - است مثل آيات : ( نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَسْتَمِعُونَ بِهِ إِذْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ - 47 / اسراء ) و ( وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ - 25 / انعام ) و ( وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ - 42 / يونس ) و ( وَ اسْتَمِعْ يَوْمَ يُنادِ الْمُنادِ - 41 / ق ) و ( أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ - 31 / يونس ) يعنى كيست كه ايجاد كننده گوشها ، و ديدگان آنها و عهدهدار حفظ و تداوم خلقتشان است . مِسْمَعْ و مَسْمَع : سوراخ گوش و دسته دلو آب كه به آن تشبيه شده است .
--> مخصوص باشد تا فايده مطلوب حاصل شود ، مثل ما احسن رجلا يفعل الخير : چقدر مرد نيكوكار ، زيباست ، كه واژه - رجلا - هر چند نكره است ولى با فعل ( خير ) مخصوص و معين شده است . ( 1 ) آيهاى است در بارهء غمگين نشدن پيامبر ( ص ) از مخالفين مىگويد اى پيامبر ( ص ) كسانى كه به كفر روى مىآورند ، تو را غمگين و محزون نسازد ، همانهائى كه به زبان اظهار ايمان مىكنند و در دل مؤمن نيستند . و كسانى از يهود كه به دروغها و اكاذيب و سخن ديگران گوش فرا مىدهند . ( سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ ، سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ - 40 / مائده ) .